Σπόροι chia: Το φυσικό Ozempic που επιδρά στον εγκέφαλο ελέγχοντας την πρόσληψη βάρους

Η σύγχρονη διατροφή είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά και ζάχαρη, με άμεσες συνέπειες στο βάρος και τον μεταβολισμό, αλλά όπως φαίνεται και με επιπτώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα συστατικά των σπόρων chia ενδέχεται να παίζουν ρόλο στην προστασία του εγκεφάλου από τις επιπτώσεις της κακής διατροφής, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται η όρεξη και οι φλεγμονώδεις διεργασίες. Τα ευρήματα αυτά δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nutrition και προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της λεγόμενης «λειτουργικής διατροφής».

Η δυτική διατροφή και ο εγκέφαλος

Όπως αναφέρεται στο PsyPost, η λεγόμενη δυτικού τύπου διατροφή, με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος και ζάχαρη, έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με την παχυσαρκία και τον διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες στρέφουν την προσοχή τους και στον εγκέφαλο. Η υπερκατανάλωση λιπαρών και φρουκτόζης φαίνεται να διαταράσσει τα ορμονικά σήματα που μας ενημερώνουν ότι έχουμε χορτάσει. Όταν αυτά τα σήματα «μπλοκάρουν», δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος υπερφαγίας, που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τον οργανισμό.

Πέρα από τη σύγχυση στα σήματα κορεσμού, η ανθυγιεινή διατροφή μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στον εγκεφαλικό ιστό και αυξημένο οξειδωτικό στρες, δηλαδή βλάβες σε κυτταρικό επίπεδο. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές αναζητούν τρόφιμα με βιολογικά ενεργά συστατικά, τα οποία θα μπορούσαν να μετριάσουν ή και να αναστρέψουν αυτές τις αλλαγές. Οι σπόροι chia, γνωστοί για την υψηλή διατροφική τους αξία, μπήκαν στο μικροσκόπιο μιας ερευνητικής ομάδας από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Viçosa στη Βραζιλία.

Τι έδειξε το πείραμα με τους αρουραίους

Η ομάδα εξέτασε πώς το αλεύρι και το έλαιο chia επηρεάζουν τη γονιδιακή έκφραση στον εγκέφαλο αρσενικών αρουραίων. Τις πρώτες οκτώ εβδομάδες τα πειραματόζωα σιτίστηκαν με τροφή πλούσια σε λίπος και φρουκτόζη, ώστε να προσομοιωθούν ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες, ενώ στη συνέχεια, για δέκα εβδομάδες ορισμένα ζώα συνέχισαν την ίδια δίαιτα και κάποια άλλα έλαβαν είτε έλαιο chia είτε αλεύρι chia.  

Οι επιστήμονες ανέλυσαν εγκεφαλικό ιστό, αναζητώντας δείκτες που σχετίζονται με τον κορεσμό, την όρεξη, τη φλεγμονή και την αντιοξειδωτική άμυνα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το έλαιο chia ενεργοποίησε γονίδια που συνδέονται με την καταστολή της πείνας, όπως εκείνα που παράγουν τις πρωτεΐνες POMC και CART. Οι πρωτεΐνες αυτές στέλνουν στον εγκέφαλο το μήνυμα ότι ο οργανισμός έχει λάβει αρκετή ενέργεια, περιορίζοντας έτσι την πρόσληψη τροφής.

Παρότι το αλεύρι chia δεν είχε το ίδιο αποτέλεσμα σε αυτά τα συγκεκριμένα γονίδια, τόσο το αλεύρι όσο και το έλαιο φάνηκαν να βελτιώνουν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται στη λεπτίνη, την ορμόνη που μειώνει την όρεξη. Σε δίαιτες υψηλές σε λιπαρά, ο εγκέφαλος συχνά «αγνοεί» τη λεπτίνη, ένα φαινόμενο γνωστό ως αντίσταση στη λεπτίνη. Η μείωση της έκφρασης των υποδοχέων της λεπτίνης που παρατηρήθηκε στους αρουραίους υποδηλώνει αποκατάσταση της ευαισθησίας σε αυτήν την ορμόνη.

Επιπλέον, και οι δύο μορφές chia μείωσαν τη γονιδιακή έκφραση του νευροπεπτιδίου Y, ενός ισχυρού διεγέρτη της όρεξης. Παράλληλα, καταγράφηκε υποχώρηση της φλεγμονής στον εγκέφαλο, μέσω της μείωσης της δραστηριότητας του παράγοντα NF-κB, ενός «διακόπτη» που ενεργοποιεί φλεγμονώδεις μηχανισμούς. Το αλεύρι chia παρουσίασε και ένα επιπλέον πλεονέκτημα, ενισχύοντας την αντιοξειδωτική άμυνα μέσω της ενεργοποίησης του γονιδίου Nrf2.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν και υπολογιστικές προσομοιώσεις για να εξετάσουν πώς φαινολικές ενώσεις του chia, όπως το ροσμαρινικό και το καφεϊκό οξύ, αλληλεπιδρούν με υποδοχείς του εγκεφάλου. Από τη μελέτη προέκυψε ότι οι ενώσεις αυτές μπορούν να συνδεθούν άμεσα με τους υποδοχείς που ρυθμίζουν την όρεξη, κάτι που ίσως εξηγεί τις μοριακές αλλαγές που παρατηρήθηκαν.

Οι περιορισμοί της έρευνας και οι προοπτικές της

Παρά τις θετικές αλλαγές σε επίπεδο εγκεφαλικής λειτουργίας, οι αρουραίοι δεν παρουσίασαν απώλεια βάρους. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εξαιρετικά υψηλή θερμιδική αξία της δίαιτας πιθανόν «κάλυψε» τα οφέλη. Επιπλέον, πρόκειται για μελέτη σε ζώα, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτούνται κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα και να καθοριστούν οι κατάλληλες ποσότητες κατανάλωσης. Παρ’ όλα αυτά, η έρευνα ενισχύει την ιδέα ότι η διατροφή επηρεάζει άμεσα τον εγκέφαλο και ότι τρόφιμα όπως οι σπόροι chia μπορεί να έχουν ρόλο στην πρόληψη μεταβολικών και νευρολογικών διαταραχών.